Wawel 3, 31-001 Kraków
tel.: 012 422 98 32
kom.: 572-293-827
E-mail: akkk@diecezja.krakow.pl
Archiwum czynne: Wt. - Pt. 9:00 - 13:00

Dofinansowania

Konserwacja Unikatowych Ksiąg i Rękopisów z Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej na Wawelu.



Projekt dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego



W ciągu 2015 roku pełnej konserwacji poddano dwa kodeksy rękopiśmienne i jeden inkunabuł ze zbiorów Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej na Wawelu. Średniowieczne kodeksy pergaminowe to unikatowe księgi liturgiczne: XI-wieczny benedykcjonał i XV-wieczny mszał. Inkunabuł powstał w 1478 roku.



„Benedictionale” (AKKK, Ms 23), XI w. – Rękopis pergaminowy



To jedyna tego typu księga w Polsce, liczący sobie ponad 900 lat pomnik kultury. Jedna z kilku zachowanych do naszych czasów ksiąg wymienionych w pierwszym spisie kodeksów rękopiśmiennych kapituły krakowskiej z roku 1110. To kodeks pergaminowy, wykonany prawdopodobnie w środowisku ratyzbońskim. Kompletny, zawiera 199 kart. Oprawny w dębowe deski obleczone irchą (oprawa zachowana, z epoki). Starannie zapisany czarnym atramentem, minuskułą romańską, ręką jednego autora. Do tytułów i inicjałów użyto koloru czerwonego. W inicjałach motywy roślinne i zwierzęce. Uporządkowany zgodnie z biegiem roku liturgicznego, począwszy od Bożego Narodzenia. Jego zawartość i przeznaczenie wyjaśnia tytuł: „Księga błogosławieństw udzielonych przez biskupa nad ludem w ciągu roku”. To księga liturgiczna, zawierająca zbiór formuł uroczystego, biskupiego błogosławieństwa udzielanego podczas mszy, zawierająca błogosławieństwa („benedykcje”) osób oraz poświęcenia rzeczy i miejsc służących człowiekowi.



„Missale” (AKKK, Ms 10), XV w. – Rękopis pergaminowy



W kolekcji dziesięciu średniowiecznych mszałów rękopiśmiennych zachowanych w Archiwum i Bibliotece Krakowskiej Kapituły Katedralnej zajmuje miejsce ostatnie. Nie wyróżnia się, jak iluminowane mszały powstałe w latach 1400-1450. Dużo od nich skromniejszy w formie. Niekompletny, liczy sobie 107 kart (od karty 49 do 156). Pergaminowy i oprawny w pergamin. Egzemplarz który był przedmiotem projektu pochodzi z XV w., spisany tuż przed początkiem epoki druku. To ostatni spośród mszałów rękopiśmiennych katedry wawelskiej. Kolejnymi są już inkunabuły. Jego stan zachowania i rodzaj zniszczeń („zaczytany”) wskazywały, że prawdopodobnie przez dziesięciolecia był używany do sprawowania liturgii w katedrze wawelskiej. Właśnie ze względu na stan zachowania, dotychczas praktycznie nieudostępniany, nigdy nie został poddany dokładniejszym badaniom.



Rainerius Giordani z Pizy, „Pantheologia, sive Summa universae theologia”, Bazylea, wyd. Iacobus Florentinus, 1476 rok
(AKKK, Inc. 103) - Inkunabuł



To pierwsza edycja słynnego kompendium, które zostało ułożone alfabetycznie, jako słownik ważnych pojęć teologicznych. Napisany przez dominikanina Raineriusa Giordani z Pizy (zm. 1351 r.) ok. 1331 roku, pod wpływem dzieł Tomasza z Akwinu. Dzieło stało się bardzo popularne w XV wieku. Jest jedną z najdłuższych w historii książek spisanych w średniowieczu. Egzemplarz „Pantheologi” znajdujący się w zbiorach Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej został wydany przez Jakuba Florentinusa w Bazylei, w 1476 roku. Czerwone i niebieskie, ręczne inicjały, stanowią o unikatowości i niepowtarzalności księgi. Zachowana oprawa z epoki – brązowa skóra, ślepo tłoczona. Wewnątrz, wszyte w okładzinę księgi, dwa wcześniejsze dokumenty pergaminowe. Jeden dotyczy instalacji Tomasza Strzępińskiego na kanonię gnieźnieńską po śmierci Adama Świnki (zm. 1433 r.). Drugi dokument, zachowany we fragmencie, z czasów schizmy bazylejskiej (1431-1449), został wystawiony przez notariusza Alberta z Gniezna, przed rokiem 1449. Obydwa odzyskane dokumenty zostały wyjęte z okładziny i poddane osobnym zabiegom konserwatorskim. Zostały one włączone do zbioru dokumentów pergaminowych Archiwum Krakowskiej Kapituły Katedralnej.



Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Copyright (C) 2009 AKKK